Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

P., dnia 12 lutego 2024 r.

Sąd Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, V Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Kamil Antkowiak

Protokolant: Karolina Trembowelska

po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2024 r. w (...)

na rozprawie

sprawy z powództwa A. K.

przeciwko (...) Spółka Akcyjna (...) (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.417 zł 53 gr (trzy tysiące czterysta siedemnaście złotych pięćdziesiąt trzy grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 13 maja 2021 r. do dnia zapłaty.

2.  Kosztami obciąża w całości pozwanego, pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi sądowemu.

sędzia Kamil Antkowiak

UZASADNIENIE

Pozwem, złożonym w dniu 13 września 2021 r. powód A. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, domagał się od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. zasądzenia na jego rzecz kwoty 3.417,53 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 13 maja 2021 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że w dniu 9 kwietnia 2021 r. miało miejsce zdarzenie drogowe, w rezultacie którego uszkodzeniu uległ pojazd marki (...) , o nrze rej. (...), którego właścicielem była M. S. (1). Na dzień zdarzenia sprawca wypadku objęty był ochroną ubezpieczeniową w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej z pozwanym. W dniu 9 kwietnia 2021 r. uszkodzony samochód został odholowany do zakładu naprawczego powoda. Poszkodowanej wydano samochód zastępczy, który był używany przez nią przez okres 38 dni. Poszkodowana udzieliła powodowi pełnomocnictwa do załatwienia wszelkich formalności związanych z likwidacją szkody oraz upoważniła do otrzymywania informacji dotyczących szkody ww. pojazdu, a także do odbioru należnego jej odszkodowania. Powód na podstawie umowy cesji nabył od poszkodowanej wierzytelności przysługujące jej wobec pozwanego w związku ze szkodą komunikacyjną. Powód wystawił fakturę VAT nr (...) na kwotę 8.265,60 obejmującą należność w wysokości 6.076,20 zł brutto z tytułu wynajmu pojazdu zastępczego (38 dni po stawce dobowej wynoszącej 159,90 zł brutto), kwotę 492 zł z tytułu holowania powypadkowego samochodu, kwotę 1.635,90 zł z tytułu opłaty parkingowej za postój uszkodzonego pojazdu (38 dni po stawce 43,05 zł brutto) oraz kwotę 61,50 zł z tytułu obsługi poza godzinami pracy biura. Powód podał, że po stronie pozwanego powstała niedopłata z tytułu najmu pojazdu zastępczego w kwocie 2.758,13 zł, kwota 292 zł tytułem holowania, kwota 305,90 zł z tytułu opłaty parkingowej i 61,50 zł tytułem obsługi poza godzinami pracy biura, gdyż pozwany wypłacił jedynie kwotę 3.318,07 zł tytułem najmu pojazdu zastępczego za 38 dni po dobowej stawce wynoszącej 75 zł netto, pomniejszone dodatkowo o 152,38 zł z tytułu kosztów zaoszczędzonych, kwotę 1.330 zł tytułem opłaty parkingowej i 200 zł tytułem holowania powypadkowego. Powód podkreślił, że na gruncie niniejszej sprawy sporną pozostaje kwestia dobowej stawki za najem pojazdu zastępczego, dobowej stawki za usługę parkowania oraz zasadnej długości usługi parkowania i stawka za obsługę poza godzinami pracy biura.

Przedmiotowym pozwem powód domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty w wysokości 3.417,53 zł, na którą składała się:

1.  kwota 2.758,13 zł z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego,

2.  kwota 305,90 zł tytułem kosztów parkowania pojazdu,

3.  kwota 292 zł tytułem holowania,

4.  kwota 61,50 zł tytułem obsługi poza godzinami pracy biura.

Strona powodowa podniosła, iż zastosowana przez powoda w uzgodnieniu z poszkodowaną dobowa stawka 159,90 zł brutto za najem samochodu zastępczego jest średnią stawką obowiązującą na lokalnym rynku, zaś dodatkowo biorąc pod uwagę wszystkie warunki najmu, tj. bezgotówkową formę najmu, klasę wynajętego pojazdu a także brak konieczności wpłaty kaucji, uznać należało ją za niezwykle konkurencyjną. Powód podkreślił, że poszkodowana mogła korzystać z pojazdu zastępczego bez konieczności płatności z góry za wynajem, czy bez limitu kilometrów, co stanowiło decydujący czynnik przy wyborze wypożyczalni powoda. Powód wskazał, że sporna pozostaje kwestia określenia wysokości odszkodowania należnego z tytułu najmu pojazdu zastępczego, opłaty za obsługę poszkodowanego poza godzinami pracy i przechowywania uszkodzonego pojazdu na parkingu. Strona powodowa wskazała, że brak jest sporu co do kwestii odpowiedzialności pozwanego za szkodę powstałą wskutek zdarzenia komunikacyjnego, ponieważ pozwany przyjął odpowiedzialność co do zasady. Podkreślił, że domaga się odsetek od kwoty 3.417,53 zł począwszy od 13 maja 2021 r. – jako dnia następującego po dniu, w którym pozwanemu upłynął ustawowy termin na wypłatę odszkodowania. Wskazał także, że zaniżenie wypłaconej kwoty wynikało wyłącznie z braku należytej staranności pozwanego i rażących błędów pozwanego poczynionych w trakcie postępowania likwidacyjnego szkody.

Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2021 r. Sąd wezwał pełnomocnika powoda do uzupełnienia braków pozwu poprzez sprecyzowanie i jednoznaczne wskazanie faktów uzasadniających właściwość funkcjonalną Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Wilda w Poznaniu (art. 187 § 1 pkt 2 kpc), a mianowicie wobec faktu, o którym informacja jest powszechnie dostępna (art. 228 § 1 kpc) w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, że osoba poszkodowana w dniu zdarzenia była przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą „(...) i to pod adresem tożsamym z wynikającym z dokumentów załączonych do pozwu, a której to firmy przedmiotem działalności gospodarczej był transport drogowy, w terminie 14 dni od daty doręczenia, pod rygorem ujemnych skutków procesowych (art. 233 § 2 kpc w zw. z art. 3 kpc) i zawieszenia postępowania (art. 177 § 1 pkt 6 kpc), względnie przekazania z urzędu sprawy wg właściwości sądowi właściwemu funkcjonalnie, tj. Sądowi Gospodarczemu – Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu (art. 200 kpc).

Pismem z dnia 27 grudnia 2021 r. pełnomocnik powoda w wykonaniu ww. zobowiązania Sądu wskazał, że pojazd marki (...) o nrze rej. (...), który uległ uszkodzeniu, nie był użytkowany w związku z prowadzoną przez poszkodowaną działalność gospodarczą. Użytkowany był tylko i wyłącznie dla celów prywatnych.

W odpowiedzi na pozew pozwany, reprezentowany w niniejszym postępowaniu przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany potwierdził, że otrzymał zgłoszenie szkody w pojeździe marki (...) nr rej. (...), należącym do M. S. (1), do której doszło 9 kwietnia 2021 r. Pozwany podkreślił, że przeprowadził postępowanie likwidacyjne i wypłacił odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego w kwocie 3.318,07 zł uznając okres najmu 38 dni, w kwocie 1.330 zł tytułem zwrotu kosztów parkowania uszkodzonego pojazdu za 38 dni oraz w kwocie 200 zł za holowanie pojazdu. Pozwany podał, że bezsporny jest 38 dniowy okres najmu, spór dotyczy wyłącznie wysokości dobowej stawki najmu pojazdu zastępczego. Zakwestionował wysokość stawki zastosowanej przez powoda najmu pojazdu zastępczego jako zawyżoną. Pozwany podkreślił, że w toku postępowania likwidacyjnego przedstawił poszkodowanej ofertę bezpłatnego najmu, przy czym pozwany zapłaciłby za tą usługę kwotę 75 zł netto za dzień najmu. Poszkodowana z tej oferty nie skorzystała. Poszkodowana została poinformowana, że wynajęcie pojazdu zastępczego za wyższą stawkę może zostać uznane za przyczynienie się do zwiększenia szkody. W ocenie pozwanego wynajęcie pojazdu za wyższą kwotę bez wyraźnego powodu jest nieuzasadnione i nieakceptowalne. Pozwany wskazał też, że ewentualnie należne powodowi odszkodowanie należy obniżyć o kwotę 4,01 zł netto dziennie z tytułu zaoszczędzonych przez poszkodowaną kosztów związanych z eksploatacją uszkodzonego pojazdu w okresie najmu pojazdu zastępczego. Podniósł, że trudno uznać za racjonalne wydatkowanie kwoty prawie 5.000 zł za najem pojazdu zastępczego, przy wartości pojazdu, który uległ uszkodzeniu, na poziomie 3.600 zł. Oczywistym było, że naprawa pojazdu jest całkowicie ekonomicznie nieopłacalna i nie będzie przeprowadzona. Strona pozwana zakwestionowała, że zachodziła konieczność podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego „po godzinach pracy” wypożyczalni. Zakwestionowano również dalsze roszczenia z tytułu holowania uszkodzonego pojazdu wskazując, że wypłacono już odszkodowanie zgodnie ze stawkami ryczałtowymi obowiązującymi na rynku lokalnym. Strona pozwana zakwestionowała także legitymację powoda do dochodzenia przedmiotowego roszczenia.

Pismem z dnia 23 maja 2022 r. pełnomocnik powoda wskazał, że powód podtrzymał swoje stanowisko procesowe zawarte w pozwie. Zaprzeczył twierdzeniom pozwanego w zakresie braku legitymacji powoda do dochodzenia roszczeń w niniejszej sprawie, kosztów najmu pojazdu zastępczego w odniesieniu do dobowej stawki, kosztów obsługi poza godzinami pracy biura powoda, kosztów parkowania uszkodzonego pojazdu, kosztów holowania pojazdu, zasadności naliczania przez stronę pozwaną zaoszczędzonych kosztów eksploatacji uszkodzonego pojazdu.

W uzasadnieniu pisma powód wskazał, że dla skuteczności przelewu wierzytelności konieczne jest zawarcie umowy pomiędzy cedentem a cesjonariuszem. Taką umowę powód zawarł z poszkodowaną w dniu 12 kwietnia 2021 r. W ocenie powoda skutecznie nabył on wierzytelność wobec pozwanego. Odnosząc się do uzgodnionej przez powoda i poszkodowanego wysokości stawki najmu pojazdu zastępczego, powód podkreślił, że ceny usług oferowanych przez serwis powoda są adekwatne do sytuacji panującej na rynku, przez co nie sposób zarzucić poszkodowanej, czy też powodowi bezzasadnego zwiększenia rozmiarów szkody. Poszkodowana nie ma obowiązku poszukiwania najtańszej na rynku oferty najmu pojazdu zastępczego. Powód zwrócił uwagę, że w warunkach gospodarki wolnorynkowej, poszkodowana powinna mieć prawo wyboru usługodawców oferujących usługę, która w najpełniejszy sposób odpowiada jego oczekiwaniom. Jedynie koszty usługi muszą odpowiadać sytuacji panującej aktualnie na rynku i nie mogą być rażąco wygórowane. Podkreślił również, że poszkodowani przy wyborze usługodawcy nie kierują się tylko ceną, a przede wszystkim jakością i zakresem usługi. O atrakcyjności oferty świadczy jej całokształt, a nie wyłącznie cena. Ponadto w ocenie powoda przedstawiona informacja nie jest ofertą oraz nie może stanowić odniesienia do oferowanych przez nią usług. Ubezpieczyciel nie przedstawił konkretnej możliwości wynajęcia pojazdu. Nie wskazał żadnych danych potrzebnych do zweryfikowania jego propozycji z propozycją powoda. Powód wskazał także, że poniesione koszty holowania w wysokości 400 zł netto są kreowane przez wolny rynek i nie zależą wbrew twierdzeniu pozwanego od decyzji powoda. Ponadto zostało ono wykonane przez firmę zewnętrzną, w zw. z tym powód nie ustalał kwoty z nim związanej a jedynie dokonał refakturowania otrzymanej faktury. Powód wskazał, że z uwagi na obsługę poszkodowanej poza godzinami pracy biura ma prawo żądać kwoty rekompensującej obsługę poszkodowanej. Strona powodowa podała, że podtrzymuje wszelkie twierdzenia i wnioski dotyczące kosztów i zakresu usługi parkowania wraku pojazdu, które to koszty były celowe i ekonomicznie uzasadnione, aby usunąć następstwa szkody komunikacyjnej. Strona powodowa podtrzymała w całości roszczenie w zakresie odsetek.

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2022 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika strony powodowej do uiszczenia w terminie 14 dni zaliczki w kwocie 1.200 zł na poczet dowodu z opinii biegłego zgłoszonego w pkt. 3 pozwu w zw. z pkt. 3 pisma procesowego z dnia 23 maja 2022 r., pod rygorem pominięcia dowodu. Zobowiązał pełnomocnika strony pozwanej do uiszczenia w terminie 14 dni zaliczki w kwocie 1.200 zł na poczet dowodu z opinii biegłego zgłoszonego w pkt. 4.c. odpowiedzi na pozew, pod rygorem pominięcia dowodu.

W wykonaniu ww. zobowiązania Sądu, strona powodowa uiściła zaliczkę na poczet biegłego (k. 135), natomiast strona pozwana nie wykonała ww. zobowiązania w terminie.

Postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika powoda oraz pełnomocnika pozwanego do wyrażenia w sprawie stanowiska na piśmie przed zamknięciem rozprawy i wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 15zzs ² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w terminie 14 dni, pod rygorem pominięcia stanowiska i uznania, iż brak stanowiska strony jest równoznaczny z rezygnacją z uprawnienia do złożenia takiego stanowiska i nie stoi na przeszkodzie wydaniu wyroku na posiedzeniu niejawnym i zwrotu pisma.

Zarządzeniem z dnia 2 października 2023 r. Sąd stwierdził, że pełnomocnicy stron nie udzielili odpowiedzi na zobowiązanie Sądu w trybie art. 15zzs ².

Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2024 r. za powoda nie stawił się nikt, pełnomocnik prawidłowo zawiadomiony. Pełnomocnik pozwanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 9 kwietnia 2021 r. ok. godz. 19:45 miało miejsce zdarzenie drogowe, w wyniku którego doszło do uszkodzenia pojazdu marki (...) , o numerze rej. (...), stanowiącego własność poszkodowanej M. S. (1). Uszkodzeniu uległ prawy przód pojazdu.

Sprawca kolizji posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W..

okoliczności bezsporne, nadto dowód: zgłoszenie szkody komunikacyjnej (k. 10), zapytanie do (...) nr (...) (k. 11), akta szkodowe (k. 107-120v, na płycie CD - k. 66)

W dniu 9 kwietnia 2021 r. uszkodzony pojazd marki (...) , o numerze rej. (...), został odholowany do warsztatu naprawczego (...), należącego do powoda. Poszkodowana zleciła powodowi świadczenie usług związanych z wypadkiem, w tym holowanie i transport uszkodzonego pojazdu, jego parkowanie.

Obsługa poszkodowanej w dniu zdarzenia miała miejsce w piątek (9 kwietnia 2021 r.) ok. godz. 22:00, poza godzinami pracy biura powoda.

W dniu 12 kwietnia 2021 r. poszkodowana zawarła z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego, jak również dokonała w dniu 12 kwietnia 2021 r. na rzecz powoda cesji obejmującej wierzytelność związaną z likwidacją przedmiotowej szkody, tj. w szczególności obejmującej prawo do zwrotu wraz odsetkami kosztów z tytułu: naprawy pojazdu, parkowania pojazdu, holowania oraz najmu pojazdu zastępczego. Pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. poszkodowana powiadomiła pozwanego o przelewie wierzytelności na rzecz powoda.

W związku z powstaniem szkody i unieruchomieniem uszkodzonego pojazdu, poszkodowana w dniu 12 kwietnia 2021 r. zawarła z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego marki (...) , nr rej. (...), na okres od 9 kwietnia 2021 r. do dnia zlikwidowania szkody komunikacyjnej. Najem pojazdu zastępczego trwał do 17 maja 2021 r., tj. 38 dni.

Poszkodowana nie miała możliwości korzystania z innego pojazdu w czasie likwidacji szkody. Pojazd, który uległ uszkodzeniu poszkodowana wykorzystywała głównie do dojazdów do pracy, do rodziny, do lekarza, na zakupy i był jej on w tym zakresie niezbędny. Umowę najmu podpisano w celu zminimalizowania negatywnych skutków zdarzenia i umożliwienia normalnego funkcjonowania poszkodowanemu, a przedstawiona oferta była jedyną dostępną dla poszkodowanego w danym momencie.

Poszkodowana posiadała jeszcze jeden pojazd zarejestrowany na siebie, lecz poruszał się nim inny członek rodziny. Był to pojazd (...) służący do transportu innych pojazdów. Poszkodowana nie miała uprawnień do jego prowadzenia. Użytkownikiem tego pojazdu był brat poszkodowanej, który był jej pracownikiem i zajmował się holowaniem pojazdów. Poszkodowana miała zarejestrowaną działalność gospodarczą wspomagającą transport lądowy. W dniu kolizji nie mogła skorzystać z własnego pojazdu z własnym pracownikiem, ponieważ nie było go wtedy na miejscu. Uszkodzony pojazd został odholowany na parking, ponieważ nie nadawał się do jazdy.

Pojazd na parkingu strzeżonym oczekiwał na oględziny wykwalifikowanego rzeczoznawcy. Poszkodowana nie miała gdzie przechowywać pojazdu, aby nie stwarzał zagrożenia dla innych. Wrak pojazdu został sprzedany.

okoliczności bezsporne, nadto dowód: pełnomocnictwo (k. 12), upoważnienie (k. 13), umowa najmu (k. 14), informacja konieczności korzystania z pojazdu zastępczego (k.15), umowa cesji wierzytelności z dnia 12 kwietnia 2021 r. (k. 16-17), powiadomienie dłużnika o przelewie wierzytelności (k. 18), zlecenie wykonania usługi (k. 26), umowa kupna-sprzedaży z dnia 17 maja 2021 r. (k. 27), wydruk ze strony internetowej powoda (k. 125), zeznania świadka M. S. (1) (k. 157-159)

Powód wystawił poszkodowanej M. S. (1) fakturę VAT nr (...) z dnia 6 lipca 2021 r. obejmującą należność w łącznej wysokości 8.265,60 zł, w tym tytułem:

1.  holowania powypadkowego pojazdu marki V. (...) z miejsca kolizji do serwisu w P. w dniu 9 kwietnia 2021 r. na kwotę 492 zł brutto,

2.  za wynajem pojazdu zastępczego marki (...) (...) na czas trwania likwidacji szkody na pojeździe V. (...) w dniach od 9 kwietnia 2021 r. do 17 maja 2021 r. na kwotę 6.076,20 zł brutto (38 dni – 1 dzień po stawce dobowej wynoszącej 159,90 zł brutto),

3.  opłaty parkingowej – postoju uszkodzonego pojazdu marki V. (...) na parkingu strzeżonym w dniach od 9 kwietnia 2021 r. do 17 maja 2021 r. na kwotę 1.635,90 zł brutto (38 dni po stawce dobowej wynoszącej 43,05 zł brutto),

4.  obsługi poza godzinami pracy biura – wydanie pojazdu zastępczego w dniu 9 kwietnia 2021 r. ok. godz. 22:00 na kwotę 61,50 zł brutto.

okoliczności bezsporne, nadto dowód: faktura (...) (k. 24)

W dniu 12 kwietnia 2021 r. szkoda została zgłoszona pozwanemu. Rzeczoznawca pozwanego dokonał oględzin przedmiotowego pojazdu, sporządził kalkulację jego naprawy oraz wycenę. Według wyceny sporządzonej przez rzeczoznawcę z ramienia pozwanego z dnia 15 kwietnia 2021 r. koszt naprawy przedmiotowego pojazdu oszacowano na kwotę 2.123,06 zł brutto, wg kosztorysu sporządzonego w systemie (...) , natomiast wartość pojazdu w stanie nieuszkodzonym ustalono na kwotę 3.600 zł brutto.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. pozwany poinformował poszkodowaną o przyjęciu zgłoszenia szkody oraz poinformował o zasadach ustalania odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego z ubezpieczenia OC.

Pismem z dnia 4 maja 2021 r. pozwany poinformował poszkodowaną o tym, że naprawa pojazdu marki (...) o nr rej. (...) jest ekonomicznie nieuzasadniona. Odszkodowanie zostanie ustalone w kwocie odpowiadającej wartości pojazdu przed wypadkiem, pomniejszonej o jego wartość po wypadku (wartość pozostałości). Wartość rynkową uszkodzonego pojazdu ustalono na podstawie oferty z platformy internetowej firmy (...) na kwotę 1.000 zł brutto. Pozwany poinformował poszkodowaną, że ze względu na znaczny zakres uszkodzeń pojazd nie kwalifikuje się z ekonomicznego punktu widzenia do naprawy, oraz przedstawił ofertę sprzedaży uszkodzonego pojazdu oferentowi z aukcji.

okoliczności bezsporne, nadto dowód: przyjęcie zgłoszenia szkody komunikacyjnej (k. 10, 73-75) , potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia o szkodzie z dnia 13 kwietnia 2021 r. z załącznikami (k. 99-102), pismo pozwanego z dnia 4 maja 2021 r. (k. 19-20), akta szkodowe na płycie CD (k. 66), informacja o procesie likwidacji szkody z dnia 21 kwietnia 2021 r. (k. 76), informacja o kosztach naprawy pojazdu (k. 77v, 82), kosztorys pozwanego sporządzony w systemie (...) nr (...) (k. 78-79, 82v-84), informacja o procesie likwidacji szkody z dnia 4 maja 2021 r. (k. 89-89v), wycena wartości pojazdu (k. 90-91v), wydruk akt szkodowych (k. 107-120v)

Decyzją z dnia 11 maja 2021 r. pozwany przyznał poszkodowanej w związku z przedmiotowym zdarzeniem odszkodowanie w kwocie 2.600 zł brutto. Wskazał, że biorąc pod uwagę stopień uszkodzenia pojazdu stwierdzono, że przywrócenie stanu poprzedniego pojazdu stanowi nadmierny koszt. W takim przypadku odszkodowanie stanowi kwota wynikająca z różnicy wartości rynkowej pojazdu bezpośrednio przed szkodą i wartości pozostałości po szkodzie (wartości pojazdu w stanie uszkodzonym). Wobec powyższego szkoda w pojeździe zostanie rozliczona w następujący sposób: Wartość rynkowa pojazdu: 3.600 zł brutto minus wartość pozostałości: 1.000 zł brutto, razem 2.600 zł brutto.

Następnie przyznano dopłatę do odszkodowania w wysokości 1.530 zł brutto, w oparciu o fakturę VAT nr (...), uwzględniając koszty parkingu w kwocie 1.330 zł brutto i holowania w kwocie 200 zł brutto. Pozwany dokonał weryfikacji przedstawionej faktury VAT. Pozwany wskazał, że koszty holowania zweryfikowano w oparciu o analizę kosztów usługi na rynku lokalnym do kwoty 200 zł brutto (ryczałt).

Decyzją z dnia 16 lipca 2021 r. pozwany przyznał poszkodowanej dopłatę do odszkodowania z tytułu ubezpieczenia OC w wysokości 3.318,07 zł brutto, w oparciu o fakturę VAT nr (...) za pojazd zastępczy. Pozwany wskazał, że za uzasadnioną uznano stawkę pojazdu w kwocie 75 zł netto za dobę, tj. stawkę po jakiej (...) S.A. (...) (...) zapłaciłoby za najem pojazdu, jeśli Poszkodowany użytkowałby pojazd zastępczy w ramach bezkosztowej organizacji pojazdu zastępczego. Mając na uwadze powyższe, uznano za uzasadniony i pozostający w związku ze szkodą koszt wynajmu w wymiarze 38 dni x 75 zł netto = 2.850 zł netto. Powyższa należność zostaje pomniejszona o kwotę 152,38 zł netto (38 dni x 4,01 zł netto) z tytułu kosztów zaoszczędzonych. Pozwany podał, że podstawą do wprowadzenia kosztów zaoszczędzonych przy rozliczaniu kosztów wynajmu pojazdów zastępczych było orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003r sygn. akt IV CKN 1916/00 oraz z dnia 17.11.2011 sygn. III CZP 5/11, w którym wyrażony został pogląd, że poszkodowanemu przysługuje zwrot wydatków koniecznych, tj. niezbędnych do korzystania z innego pojazdu w takim samym zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swojego środka komunikacji, gdyby mu nie wyrządzono szkody. Poszkodowany zatem może żądać zwrotu wydatków poniesionych na korzystanie z pojazdu zastępczego, pomniejszonych o sumę, jaką wydatkowałby na koszty eksploatacji własnego pojazdu.

Pozwany wskazał również, że podstawa wyliczenia dziennego kosztu eksploatacji pojazdu opiera się na: kosztach najczęściej wykonywanych wymian części i wykonywanych operacji związanych z usprawnieniem pojazdu oraz usług eksploatacyjnych wynikających z obsługi codziennej, okresów naturalnego zużycia poszczególnych, podstawowych układów pojazdu mających decydujący wpływ na bezpieczeństwo i prawidłową eksploatację. Przy ustalaniu kosztów zaoszczędzonych uwzględnia się te elementy kosztów eksploatacyjnych lub drobnych napraw, które występują powszechnie we wszystkich pojazdach niezależnie od marki i klasy pojazdu. Przyjęto, że powszechnie występującym kosztem eksploatacyjnym jest mycie i czyszczenie pojazdu, wymiana gumowych dywaników i oleju silnikowego, uzupełnianie płynu do spryskiwaczy i układu chłodzenia oraz wymiana elementów podlegających naturalnemu zużyciu w procesie eksploatacji jak pióra wycieraczek, akumulator, żarówki, klocki i tarcze hamulcowe, układ wydechowy, amortyzatory, opony.

okoliczności bezsporne, nadto dowód: decyzja pozwanego z dnia 11 maja 2021 r. (k. 21), decyzja pozwanego z dnia 16 lipca 2021 r. (k. 22-23), informacja o procesie likwidacji szkody z dnia 16 lipca 2021 r. (k. 97-98), akta szkodowe na płycie CD (k. 66)

Samochód (...) o nrze rej. (...), którego właścicielem była M. S. (2), przed zdarzeniem z dnia 9 kwietnia 2021 r. parkowany był na drodze w miejscu zamieszkania rodziców poszkodowanej, u których czasowo przebywała poszkodowana. Poszkodowana nie dysponowała miejscem do przechowywania wraku po szkodzie.

dowód : zeznania świadka M. S. (2) (k. 157-159)

Średnia opłata dobowa za wypożyczenie samochodu na okres 1 doby o parametrach zbliżonych do pojazdu uszkodzonego (...) oraz wynajętego (...) (...), wynosiła w 2021 r. od 105,70 zł netto dla wynajmu do 4 dni; 94,58 zł netto dla wynajmu do 14 dni oraz 89,16 zł netto dla wynajmu do 30 dni. Maksymalna stawka najmu wynosiła 145 zł netto, a minimalna 47,97 zł netto. Tym samym kwota 130 zł netto za najem pojazdu występowała na rynku lokalnym w danym okresie.

Opłata dobowa parkowania samochodu w 2021 r. wynosiła od 20,00 zł netto do 32,52 zł netto. Średnia cena parkowania pojazdu na dobę wynosi około 28,40 zł netto na dobę, tj. 34,93 zł brutto. Tym samym kwota 35 zł netto (k. 24) występowała na rynku lokalnym w danym okresie.

Opłata za usługę holowania w 2021 r. wynosiła od 125 zł netto w firmie (...) do 400 zł netto w firmie (...) w P.. Uzyskana średnia cena holowania pojazdu wynosi około 325,43 zł netto, tj. 400,28 zł brutto. Maksymalna kwota za usługę holowania wynosiła 400 zł netto, a minimalna 125 zł netto. Tym samym kwota 400 zł netto (k. 24) występowała na rynku lokalnym w danym okresie.

Średnia opłata za usługi dodatkowe wynosiła w obrębie miasta P. 57,44 zł netto. We wskazany zakres wchodzi również podstawienie pojazdu poza godzinami pracy biura. Tym samym kwota 50 zł netto (k. 24) występowała na rynku lokalnym w danym okresie.

dowód: opinia biegłego sądowego dra inż. M. C. (k. 168-183)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, w tym opinii biegłego sądowego dra inż. M. C. oraz zeznań świadka M. S. (1).

Jednocześnie skoro art. 327 ¹ § 1 pkt 1 kpc zobowiązuje do wskazania w uzasadnieniu jedynie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, to zbędne już było dalsze motywowanie przyczyn uznania ww. dowodów za wiarygodne, tym bardziej jeszcze mając na uwadze postulat zwięzłości uzasadnienia (art. 327 ¹ § 2 kpc). Tym samym na mocy art. 243 ² kpc w/w wiarygodne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowiły dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Skoro materiał dowodowy stanowiły opisane wyżej dokumenty, to tym samym z mocy ustawy stanowiły one przedmiot postępowania dowodowego.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. Sąd dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego z dziedziny techniki samochodowej dra inż. M. C. na fakty jak we wniosku dowodowym z pkt. 3 pozwu (k. 4 akt) w zw. z pkt. 3 pisma procesowego pełnomocnika powoda z dnia 23 maja 2022 r.

Odnosząc się do powyższej opinii zauważyć należy, iż opinia ta podlegała, jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 kpc, lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej ( postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64). Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana była przez Sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Nadaje to pierwszorzędne znaczenie, przy tej ocenie, kryterium poziomu wiedzy biegłego, którą niewątpliwie posiada. Gdy więc Sąd zleca biegłemu wydanie opinii, musi mieć na względzie to, czy dysponuje on wiadomościami specjalnymi niezbędnymi dla stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy. Wiadomości specjalne mogą wynikać zarówno z przygotowania teoretycznego, jak i wykonywanej w danej dziedzinie pracy i nabytych stąd umiejętności oceny występujących tam zagadnień.

Powyższa opinia, złożona w formie pisemnej - sporządzona została w sposób rzetelny, w oparciu o zebraną w sprawie i przedstawioną dokumentację techniczną. Treść opinii wskazuje, iż rzeczoznawca samochodowy, który ją sporządził dysponuje fachową i specjalistyczną wiedzą techniczną, przydatną do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Sporządzona przez biegłego opinia nie zawierała przy tym niejasności ani sprzeczności. Zawarte w opinii konkluzje były konkretne i przekonujące. Wnioski zawarte w opinii zostały w należyty sposób uzasadnione. Opinia pozbawiona była wad logicznego rozumowania i cechuje ją obiektywizm. Opinia nie została zakwestionowana przez żadną ze stron procesu.

Zarządzeniem z dnia 3 marca 2023 r. Sąd zobowiązał pełnomocników obu stron do podania w terminie 14 dni, czy – wobec faktu, że obie strony nie zakwestionowały opinii biegłego strony przewidują dojście do porozumienia w przedmiocie zawarcia ewentualnej ugody, względnie innego polubownego zakończenia sporu, pod rygorem uznania, że do takiego porozumienia nie doszło i zamknięcia w związku z tym rozprawy oraz wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym.

Pełnomocnicy obu stron nie udzielili odpowiedzi na ww. zobowiązanie Sądu.

Sąd przeprowadził dowód z przesłuchania świadka M. S. (1) na fakty jak we wniosku dowodowym z pkt. 1 pisma pełnomocnika powoda z dnia 23 maja 2022 r. oraz w pkt. 4.b. odpowiedzi na pozew (k. 48 akt). Zeznania tego świadka Sąd obdarzył przymiotem pełnej wiarygodności. Zeznania świadka były spójne, jasne i logiczne. Sąd nie dopatrzył się w nich elementów mogących podważać ich wiarygodność faktologiczną, sprzeczną z zebranym materiałem dokumentowym lub zasadami doświadczenia życiowego. Świadek wskazała, że uszkodzony pojazd został odholowany, ponieważ nie dało się nim jechać. Pojazd zastępczy świadek otrzymała w dniu kolizji. Zdarzenie i obsługa w dniu kolizji była poza godzinami pracy biura. Świadek auto zastępcze użytkowała codziennie, a najem odbywał się bezgotówkowo. Świadek skorzystała z usług powoda, ponieważ tam ją odholowano i odpowiadała jej oferta najmu pojazdu zastępczego przedstawiona przez powoda. Świadek podała, że nie sprawdzała cen na rynku najmu. Zaznajomiła się z dokumentacją powoda i podpisała ją. Nie miała wiedzy, czy ubezpieczyciel proponował najem ze swojej strony. Świadek nie pamiętała dokładnie, jakie były stawki za holowanie w jej firmie, ale były one zbliżone do stawek powoda. Świadek nie zajmowała się najmem pojazdów zastępczych. Uszkodzony pojazd był jej prywatnym pojazdem, nie był środkiem trwałym firmy. Zeznania świadka nie były kwestionowane przez żadną ze stron procesu.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. Sąd z uwagi na brak uiszczenia zaliczki na podstawie art. 130 ⁴ § 5 pkt 5 kpc pominął wniosek pełnomocnika pozwanego o powołanie biegłego zgłoszonego w pkt. 4 lit. c) tego pisma.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że w procesie cywilnym obowiązuje pełna zasada kontradyktoryjności. Oznacza to, że Sąd nie ma obowiązku zarządzania dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie jest też zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 kpc). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 kpc) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). Innymi słowy Sąd nie ma obowiązku wyręczania stron procesu w poszukiwaniu dowodów na potwierdzenie ich stanowisk procesowych i opiera się na materiale dowodowym zaprezentowanym przez strony postępowania. Strona, która nie podejmuje inicjatywy dowodowej, musi liczyć się z negatywnymi skutkami takiego postępowania.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W pierwszej kolejności należało wskazać, że legitymacja czynna strony powodowej w niniejszym postępowaniu wynikała z umowy cesji zawartej przez powoda z poszkodowanym.

W myśl art. 509 § 1 kc wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Z kolei art. 513 § 1 kc stanowi, że dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie. Celem i skutkiem przelewu jest przejście na nabywcę wierzytelności, a zatem ogółu uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Jednakże w następstwie przelewu nie może pogorszyć się sytuacja dłużnika. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, poszkodowana M. S. (1) dokonała skutecznej cesji na rzecz A. K. roszczeń odszkodowawczych wynikających z kolizji drogowej, w której uszkodzeniu uległ jej pojazd marki (...) , o numerze rej. (...). Pozwany co do zasady nie kwestionował faktu nabycia przez powoda praw do odszkodowania za skutki ww. kolizji w drodze umowy cesji zawartej przez powoda z poszkodowaną, natomiast w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew, zakwestionował brak legitymacji czynnej powoda do dochodzenia roszczenia, a nadto zakwestionował roszczenie powoda co do jego wysokości. W ocenie Sądu zarzut pozwanego w tym zakresie okazał się niezasadny.

W tym przypadku podkreślenia wymaga, że o kauzalności umowy przelewu stanowi art. 510 kc. Zgodnie z art. 510 § 1 kc umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, albo że strony inaczej postanowiły. Przepis § 2 stanowi zaś, że jeśli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.

Sąd podziela stanowisko Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2016 r. ( sygn. akt IV CSK 403/15), w którym przyjmuje się, że: „Po pierwsze - z art. 510 § 2 k.c. wynika zasada kauzalności materialnej samoistnej umowy przelewu wierzytelności. Przepis ten przewiduje, że prawną przyczyną przelewu wierzytelności jest wykonanie istniejącego już między stronami zobowiązania ( causa solvendi), a ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2006 r., V CSK 253/06, OSNC 2007, nr 9, poz. 141). Ważność samoistnej umowy przelewu zależy zatem od istnienia ważnego zobowiązania do zawarcia tej umowy. Kauza odzwierciedla istotę gospodarczą czynności prawnej stron. Kodeks cywilny nie wprowadził wymogu wskazywania w umowie przeniesienia wierzytelności zobowiązania, w wykonaniu którego dochodzi do przelewu, co oznacza mimo materialnej kauzalności formalnie oderwany charakter samoistnej umowy przelewu. Cedent i cesjonariusz w ramach łączącego ich stosunku prawnego zobowiązani są uzgodnić kauzę w sposób wyraźny bądź dorozumiany, ale nie muszą jej ujawniać na zewnątrz, zwłaszcza dłużnikowi. Przypomnieć należy, że przelew ma charakter nabycia pochodnego i nie wymaga zgody dłużnika. Po drugie - w sprawie o spełnienie świadczenia z tytułu wierzytelności objętej przelewem dłużnik może stawiać zarzuty dotyczące stosunku wewnętrznego między cedentem a cesjonariuszem, w tym kwestionować istnienie i prawidłowość kauzy ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1998 r., II CKN 387/97, OSNC 1998, nr 10, poz. 162). Brak lub wadliwość causae cessionis powoduje, że cesjonariusz nie nabywa wierzytelności. Podniesienie zarzutu braku przyczyny prawnej przelewu oznacza powinność jej ujawnienia przez cesjonariusza i obarczenie dłużnika ciężarem dowodu jej nie istnienia lub braku skuteczności (art. 6 kc). Po trzecie - z art. 510 § 2 k.c. wynika, że umowa rozporządzająca jest kauzalna, gdyż jej ważność zależy od istnienia uprzedniego zobowiązania do przeniesienia wierzytelności. Zobowiązanie to może wynikać nie tylko z umowy zobowiązującej, ale i innych zdarzeń prawnych.”

Przedmiotem umowy cesji może być też wierzytelność przyszła, a więc nieistniejąca w chwili zawierania umowy cesji. Wierzytelność przyszła w takiej umowie musi być nie tyle oznaczona, co "oznaczalna". Chodzi o to, aby strony tak określiły cechy indywidualizujące wierzytelność, że w chwili jej powstania nie będzie wątpliwości, czy dana wierzytelność jest objęta umową cesji ( Wyrok SA w Warszawie z 7 czerwca 2018 r., VII AGa 339/18, LEX nr 2545218).

Strona powodowa przedłożyła umowę przelewu, z której treści wynika wyraźnie, że jej podstawą ( causae) jest sprzedaż wierzytelności (art. 510 § 1 kc).

Nadto zwrócić uwagę należy, że pozwany w postępowaniu likwidacyjnym sam przyznał odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego w wysokości 3.318,07 zł, tytułem parkowania uszkodzonego pojazdu w kwocie 1.330 zł oraz tytułem holowania powypadkowego w wysokości 200 zł. W sprawie nie zaistniała zatem sytuacja, iż brak kauzy lub wadliwość kauzy powodowała, że strona powodowa nie nabyła wierzytelności.

Wobec powyższego pozwany zobowiązany był do zapłaty powodowi jako następcy prawnemu poszkodowanej, odszkodowania za szkodę, będącą następstwem kolizji z dnia 9 kwietnia 2021 r.

Stan faktyczny nie był zasadniczo sporny między stronami, żadna ze stron nie kwestionowała bowiem faktu zaistnienia szkody, ani odpowiedzialności strony pozwanej. Spór w niniejszej sprawie dotyczył zasadności uzupełniającego roszczenia odszkodowawczego z tytułu szkody z dnia 9 kwietnia 2021 r. (holowanie, najem zastępczy oraz koszt parkingu i obsługi poza godzinami pracy biura) oraz jej wysokości.

Należy jednak w głównej mierze wskazać, że konieczną przesłanką powstania obowiązku spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela jest zajście objętego umową ubezpieczenia wypadku, który ma charakter zdarzenia losowego. Świadczenie ubezpieczyciela polega na zapłacie, a więc na spełnieniu określonego świadczenia pieniężnego, przy czym przy ubezpieczeniu majątkowym dotyczącym mienia chodzi o zapłatę określonego odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku zajścia objętego umową wypadku ubezpieczeniowego. Celem ubezpieczenia jest więc zapewnienie odszkodowania odpowiadającego szkodzie wyrządzonej w przedmiocie ubezpieczenia przez wypadki przewidziane w umowie.

Przesłankami odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego na podstawie art. 436 § 1 kc są: powstanie szkody na osobie lub w mieniu, spowodowanie szkody przez ruch mechanicznego środka komunikacji oraz związek przyczynowy między szkodą a ruchem pojazdu. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe przesłanki odpowiedzialności zostały spełnione w stosunku do posiadacza pojazdu, który wyrządził szkodę w mieniu M. S. (1).

Roszczenie powoda wywodzi się z art. 822 § 1 kc, zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Przy tym § 4 cytowanego przepisu przewiduje, że uprawniony do odszkodowania może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Regulację tę powtarza art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003 Nr 124, poz. 1152). Jednocześnie art. 36 ust. 1 wymienionej ustawy przewiduje, że przy odpowiedzialności ubezpieczyciela odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Wysokość odszkodowania powinna być natomiast określona według reguł wskazanych w art. 363 kc.

Między stronami bezspornym było, że pozwany zobowiązany był do zapłaty powodowi odszkodowania za szkodę wyrządzoną na skutek kolizji drogowej mającej miejsce w dniu 9 kwietnia 2021 r., a to w ramach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego kierowanego przez sprawcę przedmiotowej szkód, a więc na podstawie art. 822 § 1 kc w zw. z art. 415 kc w zw. z art. 436 § 2 kc. Strona pozwana de facto przyznała, że ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone w pojeździe poszkodowanego na skutek ww. kolizji, wypłaciła bowiem jeszcze na etapie przedsądowym na rzecz poszkodowanej określoną kwotę tytułem odszkodowania.

Za utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać stanowisko, że dla ustalenia pojęcia szkody ubezpieczeniowej należy sięgać do odpowiednich regulacji zawartych w kodeksie cywilnym ( por. np. uchwały z dnia 18 marca 1994 r., III CZP 25/94, OSNC 1994, nr 10, poz. 188 i z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74 oraz wyrok z dnia 11 czerwca 2003 r., V CKN 308/01, niepubl.). Wysokość odszkodowania powinna być określona zatem według ogólnych zasad prawa cywilnego, czyli według reguł wskazanych w art. 361 i 363 kc. Ustawodawca nie zdefiniował tam jednak pojęcia szkody, które definiuje doktryna. Przeważa stanowisko, że szkoda majątkowa to różnica między stanem majątkowym poszkodowanego, który powstał po nastąpieniu zdarzenia powodującego uszczerbek, a stanem jaki by istniał, gdyby to zdarzenie nie nastąpiło. Pojęcie szkody było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego m.in. w uzasadnieniach wyroku z dnia 16 maja 2002 r. ( V CKN 1273/00, publ. elektr. Lex Polonica) oraz uchwały z dnia 15 listopada 2001 r. ( III CZP 68/01, OSNC 2002/6/74). Sąd Najwyższy – odwołując się do przeważającego stanowiska wyrażanego w doktrynie – stwierdził, że szkodą jest uszczerbek w prawnie chronionych dobrach majątkowych, wyrażający się w różnicy między stanem tych dóbr, jaki istniał i jaki następnie mógłby istnieć w ramach normalnej kolei rzeczy, a stanem jaki powstał na skutek zdarzenia wywołującego zmianę polegającą na uszczupleniu aktywów lub zwiększeniu pasywów. Sąd Najwyższy podkreślił, że w takim rozumieniu szkodę ujmuje przepis art. 361 § 1 kc. Przepis ten wprowadza zasadę pełnego odszkodowania, ale jednocześnie należy z niego wyprowadzać zakaz przyznawania odszkodowania przewyższającego wysokość faktycznie poniesionej szkody. Tym bardziej, że zgodnie zaś z art. 824 ¹ § 1 kc, o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody.

Stosownie do treści art. 805 kc świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu majątkowym polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku. Wysokość odszkodowania powinna być ustalona według reguł określonych w art. 363 kc. Sposób naprawienia szkody został bowiem określony w art. 363 § 1 kc, który przewiduje, że naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Ograniczenie co do sposobu naprawienia szkody może niekiedy też wynikać z przepisów szczególnych. Takim przepisem jest art. 822 kc odnoszący się do umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Przewiduje on, że w jej ramach ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim. Tym samym poszkodowany nie ma możliwości domagania się od ubezpieczyciela tzw. restytucji naturalnej, a jedynie zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej za szkodę. Jej ustalenie może mieć miejsce według kosztorysu lub też na podstawie zwrotu kosztów.

W tym kontekście zwrócić należało uwagę na uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 17 listopada 2011 r. ( III CZP 5/11, opubl: www.sn.pl), gdzie w uzasadnieniu przesądzono, że nie wszystkie jednak wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, 362 i 826 § 1 kc). Na dłużniku powinien w związku z tym ciążyć obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do odczuwalnego wzrostu składek ubezpieczeniowych. Użyteczne mogą być wskazania judykatury na tle najmu pojazdu zastępczego dla kontynuowania działalności gospodarczej, w odniesieniu okresu refundacji, pomniejszenia odszkodowania o nieponiesione koszty eksploatacji uszkodzonego pojazdu oraz wymagań stawianych pojazdowi zastępczemu ( zob. cyt. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 r., IV CK 672/03, z dnia 2 lipca 2004 r., II CK 412/03, z dnia 5 listopada 2004 r., II CK 494/03 i z dnia 26 listopada 2002 r., V CKN 1397/00). Różnorodność okoliczności związanych z następstwami wypadku komunikacyjnego oraz sytuacją życiową poszkodowanego nie pozwala na formułowanie kazuistycznych wskazań; podlegają one indywidualnej ocenie. Z zasady proporcjonalności może natomiast wynikać zbędność najmu pojazdu zastępczego, jeżeli właściciel nie używał samochodu albo dysponuje innym samochodem nadającym się do wykorzystania. Używanie samochodu w sposób sporadyczny może z kolei uzasadniać celowość wykorzystania w sposób ekwiwalentny innego środka komunikacji.

Wskazać należy, iż związku ze zdarzeniem drogowym z dnia 9 kwietnia 2021 r. po stronie poszkodowanej powstał szereg kosztów, w tym koszty związane z jego holowaniem, parkowaniem oraz kosztem wynajęcia pojazdu zastępczego i obsługi poza godzinami pracy biura, których zrekompensowania w pełnej wysokości domagał się powód.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało zważyć, czy poszczególne roszczenia zgłoszone w niniejszym procesie przez powoda objęte są dyspozycją przepisu art. 361 kc i 363 kc. Analizując stanowiska stron należy stwierdzić jednoznacznie, że racja leży po stronie powodowej. Koszty bowiem te w ocenie Sądu powstały w bezpośrednim związku przyczynowo – skutkowym, w związku z przedmiotową kolizją drogową. Oczywistym bowiem jest, że gdyby przedmiotowa kolizja nie zaistniała, to poszkodowana tych kosztów by nie ponosiła. Co do zasady zatem, powodowi jako następcy prawnemu poszkodowanej, należy się ich zwrot od pozwanego ubezpieczyciela. Pozwany zresztą nie kwestionował skutecznie zasady kosztów dodatkowych, a jedynie podnosił, że roszczenia powoda nie zostały wykazane co do wysokości.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż powód domagał się zapłaty za najem pojazdu zastępczego za okres 38 dni, a pozwany uznał ten okres w całości. Tym samym okres najmu jest między stronami niesporny. Wobec czego, zasadnym było uznanie za uzasadniony okres likwidacji szkody jako 38 dni. Pozwany nie zakwestionował faktu, iż poszkodowana wynajęła pojazd zastępczy w firmie powoda za wskazaną kwotę 130 zł netto za dobę najmu przez okres 38 dni. Zakwestionował natomiast wysokość stawki dobowej najmu żądanej przez powoda. Wskazał, iż w jego ocenie poszkodowana wynajmując pojazd zastępczy za stawkę dobową 130 zł netto naruszyła zasadę art. 354 § 2 kc, zgodnie z którą wierzyciel ma obowiązek współpracowania z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania i nie generowania wysokości szkody. Odnosząc się do zarzutu pozwanego w zakresie nie skorzystania przez poszkodowaną z tańszej oferty najmu, należy podkreślić, iż pozwany faktycznie pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. poinformował o możliwości udostępnienia poszkodowanej pojazdu zastępczego za swoim pośrednictwem za 75 zł netto (92,25 zł brutto). Oferta została złożona w formie elektronicznej na adres wskazany przy zgłoszeniu szkody. Poszkodowana nie skorzystała z tej propozycji, bowiem nastąpiło to w momencie, gdy poszkodowana miała już zapewniony samochód zastępczy od powoda. Jednakże informacja ta przedstawiona przez telefon oraz wysłana e-mailem przez pozwanego, nie przedstawiała żadnych istotnych warunków, którymi zainteresowana była poszkodowana. M. S. (1) nie miała możliwości zapoznania się z ofertą zakładu ubezpieczeń i ustalenia wszystkich istotnych warunków tego najmu, a więc odmiennie niż w przypadku najmu pojazdu u strony powodowej, która w sposób należyty poinformowała poszkodowaną o wszelkich aspektach najmu pojazdu, w tym również udostępniła pojazd poszkodowanej na cały okres likwidacji szkody komunikacyjnej. Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem powoda, że pozwany nie podjął żadnych działań poza przesłaniem ogólnej informacji o możliwości zorganizowania najmu. Nadto zgodnie z niezakwestionowaną przez strony opinią biegłego, uzgodniona między powodem a poszkodowaną dobowa stawka najmu samochodu zastępczego w wysokości 130 zł netto mieściła się w zakresie stawek rynkowych oferowanych w tym okresie. Przez co nie sposób zarzucić poszkodowanej, czy też powodowi bezzasadnego zwiększania rozmiarów szkody, tym bardziej, że zgodnie z powszechnie przyjmowanym w orzecznictwie stanowiskiem, poszkodowany nie ma obowiązku poszukiwania najtańszej na rynku oferty najmu pojazdu zastępczego, nie jest bowiem istotne to, czy propozycja ubezpieczyciela jest najtańsza, lecz to, że jest przez niego akceptowana ( uzasadnienie uchwały SN z dnia 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018/6/56, Biul.SN 2017/8/6, LEX nr 2340475). W ocenie Sądu A. K. wykazał co do zasady potrzebę wynajęcia pojazdu zastępczego u niego i to w dniu kolizji, ponieważ właśnie wtedy uszkodzony pojazd został odholowany do jego warsztatu i oczywistym jest, że osoba poszkodowana musiała jeszcze w ten dzień czymś wrócić do domu. Pozwany nie wykazywał skutecznie, iż w dacie zdarzenia i następnie w okresie niezbędnym dla likwidacji szkody mógł zapewnić najem na warunkach korzystniejszych niż warunki powoda.

Odnośnie roszczenia powoda o zapłatę kwoty 2.758 zł 13 gr z tytułu najmu pojazdu zastępczego, to także w tym zakresie pozwany co do zasady je uznał. Pozwany ustalił, że, okresem uzasadniającym korzystanie z auta zastępczego był okres 38 dni. Jednocześnie pozwany bynajmniej nie twierdził, aby wystarczające było skorzystanie przez poszkodowanego z innego środka transportu. Należy zważyć, że korzystanie z samochodu nie jest jakimś dobrem luksusowym, a w orzecznictwie i doktrynie jednoznacznie staje się na stanowisku, że zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego należy się nie tylko osobie prowadzącej działalność gospodarczą, ale także zwykłej osobie fizycznej (zob. uchwała SN z 17.11.2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28). Tym bardziej zatem skoro poszkodowana korzystała z samochodu celem dojazdu do pracy, do lekarza, rodziny i po zakupy, słusznym jest domaganie się w ramach odszkodowania zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Skoro zatem za najem pojazdu należała się powodowi kwota 6.076 zł 20 gr zł (159,90 zł brutto/dobę x 38 dni), a pozwany wypłacił z tego tytułu jedynie kwotę 3.318 zł 07 gr, to roszczenie powoda zasadne jest do kwoty 2.758 zł 13 gr.

Podkreślić należy, że zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego przysługuje poszkodowanemu również w przypadku wystąpienia szkody całkowitej, tj. w przypadku całkowitego zniszczenia pojazdu, gdy jego naprawa jest niemożliwa lub nieopłacalna. Sąd przywołał przy tym dominujący w orzecznictwie i judykaturze pogląd, iż zaistnienie szkody całkowitej uzasadnia korzystanie przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego przez czas liczony od zniszczenia pojazdu do dnia, w którym poszkodowany mógłby najwcześniej nabyć pojazd o podobnym standardzie, nie dłużej jednak niż do chwili wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie ( uchwała z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, OSNC 2014/9/85) wskazuje, że nie zawsze odpowiedzialność ubezpieczyciela w zakresie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego skończy się w dniu wypłaty odszkodowania, gdyż pod uwagę brać należy obiektywną możliwość nabycia przez poszkodowanego innego pojazdu, co nie musi pozostawać w związku z wypłatą odszkodowania z uwagi na fakt, iż stan majątkowy poszkodowanego może nie pozwalać mu na nabycie innego pojazdu nawet po uzyskaniu odszkodowania, które w zasadzie stanowi różnicę między wartością pojazdu mechanicznego sprzed zdarzenia powodującego szkodę, a wartością pojazdu w stanie uszkodzonym.

Nie zasługuje na aprobatę stanowisko pozwanego, że odszkodowanie winno być obniżone o zaoszczędzone przez poszkodowaną koszty związane z eksploatacją uszkodzonego pojazdu w okresie najmu pojazdu zastępczego. W ocenie Sądu w toku postępowania pozwany w żaden sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił zasadności obniżenia należnego odszkodowania o kwotę 4,01 zł netto dziennie z tytułu zaoszczędzonych przez poszkodowaną kosztów związanych z eksploatacją uszkodzonego pojazdu w okresie najmu pojazdu zastępczego. Zwrócić należy uwagę na fakt, że nie wiadomo kto jest autorem kalkulacji kosztów zaoszczędzonych. Nadto dowód na tę okoliczność w postaci opinii biegłego został pominięty, bowiem pełnomocnik pozwanego nie uiścił zaliczki, mimo zobowiązania sądu. Zatem uznać należało, że twierdzenia pozwanego w tym zakresie są całkowicie arbitralne i niewykazane.

Odnośnie podnoszonego przez pozwanego zarzutu zasadności najmu pojazdu zastępczego w kwocie prawie 5.000 zł, przy wartości pojazdu, który uległ uszkodzeniu, na poziomie 3.600 zł, wskazać należy, że ponoszone przez powoda koszty z tego tytułu owszem przewyższają wartość pojazdu przed szkodą, ale nie tak drastycznie, jak w przytoczonym w odpowiedzi na pozew wyroku SO we Wrocławiu w sprawie XI Ga 656/21. Podkreślenia wymaga też, że sam pozwany przyznał w niniejszej sprawie, odszkodowanie z tytułu holowania, najmu pojazdu zastępczego i parkowania na poziomie 5.000 zł, które to koszty również przewyższają wartość tego pojazdu. Także dowód na tę okoliczność w postaci opinii biegłego został pominięty, bowiem pełnomocnik pozwanego nie uiścił zaliczki, mimo zobowiązania sądu. Nadto nie był konieczny w niniejszej sprawie, która wprost nie dotyczyła przecież wysokości wartości tzw. szkody całkowitej, czyli różnicy pomiędzy pojazdem nie uszkodzonym a jego pozostałościami. Sam fakt szkody całkowitej był bowiem niesporny pomiędzy stronami, zaś powód w tym procesie nie domagał się również żadnej dopłaty z tego tytułu. W ocenie Sądu, wnioskowanie i uznanie roszczenia za uzasadnione nie prowadziłoby do nadmiernego rozszerzania odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela. Zatem stanowisko przedstawione w wyroku SO we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie XI Ga 656/21, że „ górną granicą wydatków na najem pojazdu zastępczego jest wartość samochodu poszkodowanego”, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Bowiem w sytuacji, gdy szkoda jest rozliczana metodą szkody całkowitej uzasadniony czas najmu pokrywa się z datą wypłaty odszkodowania. Dopiero w momencie, gdy poszkodowana otrzyma odszkodowanie jest w stanie pokryć wydatki związane z zakupem innego pojazdu, bądź naprawą pojazdu uszkodzonego. Oczywiście możliwe są wyjątki od tak ukształtowanej zasady uzasadnione szczególnymi okolicznościami konkretnego przypadku. W rozpoznawanej sprawie pozwany nie wykazał jednak ich istnienia. Najem pojazdu zastępczego nie może być rozliczany jak szkoda całkowita. Nie sposób zatem przypisać poszkodowanej naruszenia obowiązku współpracy z ubezpieczycielem i świadomego lub przez niedbalstwo skorzystania z usług droższych.

Zwrócić uwagę należy, że rozmiar szkody uniemożliwiał poszkodowanej bezpieczne poruszanie się pojazdem po kolizji. Skutkiem uszkodzenia pojazdu podczas kolizji była konieczność jego holowania. Poszkodowana poniosła z tego tytułu koszt w wysokości 492 zł brutto. To również jest element szkody powoda. Ten koszt pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem drogowym, podczas którego uszkodzony został samochód poszkodowanej. Jak wynika z niezakwestionowanej przez strony opinii biegłego opłata za usługę holowania samochodów w 2021 r. wynosiła od 125 zł netto w firmie (...) do 400 zł netto w firmie (...) w P.. Uzyskana średnia cena holowania pojazdu wynosi około 325,43 zł netto, tj. 400,28 zł brutto. Maksymalna kwota za usługę holowania wynosiła 400 zł netto, a minimalna 125 zł netto. Tym samym kwota 400 zł netto występowała na rynku lokalnym w danym okresie. Także z niezakwestionowanych zeznań poszkodowanej M. S. (1), która prowadziła działalność gospodarczą w zakresie holowania pojazdów, stawki za holowanie w jej firmie były zbliżone do stawek stosowanych przez powoda. Wobec tego należało uznać za zasadny koszt holowania pojazdu w kwocie 492 zł brutto, zresztą znanej Sądowi również z innych analogicznych spraw. Zatem roszczenie w tym zakresie okazało się zasadne zarówno co do zasady, jak i wysokości. Ostatecznie zatem, skoro za holowanie pojazdu uszkodzonego należała się powodowi kwota 492 zł, a pozwany wypłacił z tego tytułu kwotę 200 zł, to roszczenie powoda zasadne jest do kwoty 292 zł.

Zwrócić uwagę należy, że rozmiar szkody uniemożliwiał poszkodowanej bezpieczne poruszanie się pojazdem po kolizji. Nie miała ona również warunków do przechowywania pojazdu uszkodzonego. Dlatego też zleciła powodowi przechowanie pojazdu na czas likwidacji szkody.

Jeśli zatem chodzi o roszczenie zapłaty kwoty 305,90 zł z tytułu opłaty parkingowej uszkodzonego samochodu, to Sąd uznał je za słuszne co do zasady, jak i co do wysokości. Pozwany nie wypowiedział się w tym aspekcie. Jak wynika z niezakwestionowanej skutecznie opinii biegłego sądowego opłata dobowa parkowania samochodu osobowego w 2021 r. wynosiła od 20 zł netto do 35 zł netto. Tym samym kwota 35 zł netto zastosowana przez stronę powodową występowała na rynku lokalnym w danym okresie. Zatem roszczenie w tym zakresie okazało się zasadne zarówno co do zasady, jak i wysokości. Ostatecznie zatem, skoro za parkowanie pojazdu przez okres 38 dni należała się powodowi kwota 1.635 zł 90 gr (43,05 zł brutto x 38 dni), a pozwany wypłacił z tego tytułu kwotę 1.330 zł, to roszczenie powoda zasadne jest do kwoty 305 zł 90 gr.

Odnośnie roszczenia powoda z tytułu opłaty za obsługę poza godzinami pracy biura w kwocie 61,50 zł (50 zł netto), to jak wynika z niekwestionowanej przez żadną ze stron procesu opinii biegłego, opłata ta jako opłata dodatkowa była kwotą występującą na rynku w danym okresie. Sąd uwzględnił powyższe żądanie powoda dotyczące ww. zwrotu kosztów w wysokości 61,50 zł, jako że zostały należycie udowodnione stosowną fakturą (...). Pozwany nie zakwestionował skutecznie tych kosztów. Odwołał się jedynie do wskazania, że nie znajduje podstaw do ich refundacji, albowiem z umowy najmu, ani z OWU najmu nie wynika w żaden sposób w jakich godzinach „pracuje” wypożyczalnia. Jak wynika z niezakwestionowanej przez strony opinii biegłego, średnia opłata za usługi dodatkowe wynosiła w obrębie miasta P. 57,44 zł netto. We wskazany zakres wchodzi również podstawienie pojazdu poza godzinami pracy biura. Tym samym kwota 50 zł netto występowała na rynku lokalnym w danym okresie. Zatem roszczenie w tym zakresie również okazało się zasadne zarówno co do zasady, jak i wysokości.

Reasumując Sąd Rejonowy uznał, iż powód A. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...), zdołał wykazać, że koszty holowania, 38 dni najmu pojazdu zastępczego po stawce dobowej wynoszącej 159,90 zł brutto, 38 dni parkowania po stawce dobowej wynoszącej 43,05 zł brutto oraz opłaty za obsługę poza godzinami pracy biura, których zasądzenia ostatecznie domagał się w tym postępowaniu powód, tj. w kwocie 8.265,60 zł (a po uwzględnieniu już wypłaconej przez pozwanego kwoty 4.848,07 zł w kwocie 3.417,53 zł) były celowe oraz ekonomicznie uzasadnione.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, Sąd w pkt. 1 wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.417 zł 53 gr wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 13 maja 2021 r. do dnia zapłaty.

O odsetkach ustawowych od zasądzonej kwoty Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 99 kpc, mając na uwadze zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Z uwagi na to, że pozwany przegrał proces w całości, to jego, zgodnie z tą zasadą, obciążają w całości koszty procesu. Szczegółowe wyliczenie kosztów procesu Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu (por. art. 108 § 1 kpc), tym bardziej, że ów orzecznik nie rozliczył nadpłaty zaliczki (k. 189v w zw. z k. 135).

sędzia Kamil Antkowiak